|
|
Krýsuvík Krýsuvík er ein fegursta náttúruperla Íslands og fjölbreytt litadýrð náttúrunnar á hverasvæðinu við Seltún hefur heillað marga listamenn. Stórbrotið landslag Krýsuvíkur er vel fallið til útivistar og náttúruskoðunar. Hér ber einna hæst sprengigíginn Grænavatn, leirhverina við Seltún og Kleifarvatn að ógleymdum Sveifluhálsi og síðast en ekki síst Krýsuvíkurbjargi, sem er fuglabjarg niðri við ströndina. Margar gamlar gönguleiðir liggja frá Krýsuvík sem áhugavert er að huga að. Sprengigígar kallast á
Einföld bændakirkja |
Hamarinn Áður fyrr var þessi mikli klettur sem stendur fyrir miðjum fjarðarbotninum nefndur Hamarskotshamar eftir koti sem stóð þar sem Flensborgarskóinn er nú. Hamarinn er hæstur austast og þar var hann stundum nefndur Austurhamar, en Vesturhamar þar sem hann gekk í sjó fram. Efni úr Vesturhamri var sprengt úr honum 1941-1948 og notað í uppfyllingu norðurgarðs hafnarinnar. Ofan Hamarsins eru Öldurnar og niður af Austurhamri er Brekkan með Brekkugötu og Suðurgötu. Svæðið neðan Vesturhamars kallaðist fyrrum einu nafni Undirhamar. Í klöppunum ofan á Hamrinum sjást jökulrispur, menjar ísaldarjökulsins. Víðsýnt er af Hamrinum. Þar er útsýnisskífa og í góðu skyggni má sjá allan fjallahringinn umhverfis Faxaflóa. Í Hamrinum eru sagðar búa álfaverur af „konungakyni”. Hamarinn var friðlýstur sem náttúruvætti árið 1984. Hamarkotslækur Lækurinn er stærsta vatnsfall sem rennur í Hafnarfjörð og það eina sem enn er sýnilegt því flestir smálækir bæjarins hafa verið leiddir í stokka. Upptök sín á Lækurinn í tveimur kvíslum. Önnur þeirra kallast Kaplakrikalækur og rennur úr Urriðakotsvatni með suðurbrún Garðahrauns um Kaplakrika, síðan með Reykjanesbrautinni í Setbergshverfi vestanverðu og kallast þá Setbergslækur. Hin kvíslin kemur upp í Lækjarbotnum syðst í Stekkjarhrauni, rennur til norðurs með hrauninu og sameinast Setbergslæk í Þverlæk neðan Setbergsskóla og kallast eftir það Hamarskotslækur. Hann rennur neðan Kinnahverfis, um Hörðuvelli og með Hamrinum í sjó fram. Lækurinn var stíflaður við Brekkuna undir Hamrinum þegar Jóhannes Reykdal trésmiður virkjaði hann til rafmagnsframleiðslu í 15 hús og reisti fyrstu rafstöðina á Íslandi til almenningsnota árið 1904. Síðar var Hörðuvallastíflan gerð ofar í læknum þar sem hús Frímúrarareglunnar stendur nú. Þar var stærri rafstöð byggð 1906 til að knýja trésmíðavélar Reykdals og lýsa upp húsin í bænum. Hörðuvallastöðin er talin elsta sjálfstæða rafmagnsstöðin á landinu. Við stífluna var einnig sett á laggirnar íshús sem nýtti ísinn á læknum áður en hraðfrystihúsin komu til sögunnar.
|
|
| Kynlegt er Kleifarvatn Kleifarvatn er 10 ferkílómetrar að flatarmáli og stærsta stöðuvatn á Reykjanesskaga. Það er á milli Sveifluháls í vestri og Vatnshlíðar í austri. Aðrennsli í vatnið er takmarkað og ekkert frárennsli er sjáanlegt ofanjarðar. Vatnsborðið fylgir grunnvatnsyfirborði svæðisins sem sveiflast um allt að 4 m á tugum ára. Félagar úr Stangveiðifélagi Hafnarfjarðar fluttu bleikjuseiði í Kleifarvatn um 1960 og dafnar fiskurinn bærilega í vatninu. Áður fyrr þóttust menn verða varir við kynjaveru líka stórum ormi í vatninu. |
|
Helgafell Helgafell er 340 m hátt móbergsfjall skammt frá Kaldárseli suðaustan Hafnarfjarðar. Fellið er auðvelt uppgöngu að norðaustan þó það sé annars klettótt og bratt. Gott útsýni er af fjallinu yfir Reykjanesið norðanvert og út á Faxaflóa. Vestan við Helgafell er Gullkistugjá, litlu sunnar er óbrunninn grashóll. Skúlatún, um miðja vegu milli Helgafells og Lönguhlíða. Norðan þess eru Valahnúkar, en þrír steinrunnir Valir sitja efst á hnúkunum og fylgjast með öllum sem þar fara um. |
|
  |
Hellisgerði Hellisgerði er almenningsgarður og hraun prýðir hann allan.
Mikill gróður og göngustígar ásamt bekkjum eru í garðinum.
Í garðinum er minnismerki um Bjarna Sívertsen og ekki má svo gleyma bonsai-garðinum.
Það er tilvalið að fara þangað með teppi og nesti þegar veðrið er gott og leyfa börnum að hlaupa um í þessu fallega umhverfi.
|
Ásfjall Ásfjall er nafn á hæð einni skammt ofan Hafnarfjarðar. Útsýni er gott yfir Hafnarfjörð og nágrannabyggðirnar að ógleymdum fjallhringnum umhverfis Faxaflóa. Hringsjá er á toppi fjallsins sem vísar á helstu fjöll og kennileiti í nágrenninu. Til vesturs gengur Ásfjallsöxl fram úr fjallinu og endar í Grísanesi. Sunnan Ásfjalls liggur Bleikssteinsháls til vesturs og allt að Hamranesi. Austan við Ásfjall er Ásland og vestan þess liggur Ástjörn. |
|
|
Hvaleyri Víkingurinn Hrafna-Flóki kom hér að landi um 860 ásamt Þórólfi og Faxa hinum suðureyska sem Faxaós (Faxaflói) er kenndur við. Þegar Flóki ætlaði að halda aftur til Noregs eftir ársdvöl í Vatnsfirði lentu skip hans í óveðri og náðu ekki að sigla fyrir Reykjanes. Herjólfur varð viðskila við félaga sína og tók land í Herjólfshöfn. Óvíst er hvar Herjólfshöfn hefur verið. Flóki og menn hans voru um veturinn í Borgarfirði en freistuðu heimfarar næsta sumar. Komu þeir í Hafnarfjörð. Þeir fundu hval á eyri einni út frá firðinum og kölluðu hana Hvaleyri. Þar fundust þeir Herjólfur. Áður er Flóki Vilgerðarson fór að leita Garðarshólms hlóð hann vörðu við Smjörsund í Noregi og blótaði þrjá hrafna sem áttu að vísa honum veginn yfir hafið. Árið 1997 var samskonar varða hlaðin við Hvaleyri úr grjóti frá Smjörsundi, til að minnast þessa atburðar.
|
Ástjörn Ástjörn er vogskorin uppistöðutjörn sem myndast hefur í kvos vestan undir Ásfjalli þegar Hellnahraun renn fyrir um 2000 árum og stíflaði afrennsli hennar til sjávar. Í tjörnina renna nokkrir smálækir og er yfirborðsrennslið breytilegt sem hefur þó lítil áhrif á vatnsborðið. Lífríki tjarnarinnar er fjölbreytilegt og hér er kjörlendi margra fuglategunda því fæðuframboð í tjörninni er mikið. Sést hafa 44 tegundir fugla við tjörnina og ber mest á andfuglum, en mesta athygli verkur flórgoðinn. Ástjörn er að líkindum síðasti varpsstaður flórgoðans á suðvestanverðu landinu. Tjörnin og nánasta umhverfi nýtur friðlýsingar vegna fjölskrúðugs fuglalífs og lífríkis. Þar sem Ásbærinn gamli stóð áður er nú skógræktarstöð og frá henni er hægt að gagna umhverfis vatnið á göngustíg. Skammt vesta bæjarstæðisins milli Ásfjallsaxlar og Grísaness er Skarðið sem ferðalangar gegnu um fyrrum er þeir fóru Stórhöfðastíg og Hrauntungustíg til Krýsuvíkur eða Grindavíkur. Við norðvesturenda Ástjarnar eru Ásvellir, athafnasvæði íþróttafélagsins Hauka. Fólksvangurinn Ásfjall og umhverfi Ástjarnar var opnaður 10. maí 1997. |
||
|
Hvaleyrarvatn Vatnið er skammt ofan við Hafnarfjörð í lítilli kvos sem er umlukin hæðardrögum á þrjá vegu, Vatnshlíð, Húshöfða og Selhöfða. Vestanvert við vatnið er Selhraun sem lokar fyrir afrennsli vatns úr kvosinni. Hér höfðu Hvaleyrarbændur í seli fyrr á öldum og sjást tóftir undir Selhöfða sem gætu verið af gömlu seli. Suðvestan höfðans er Seldalur í lokaðri kvos. Árið 1956 var Skógræktarfélagi Hafnarfjarðar afhent 32 ha land á Húshöfða norðaustan vatnsins til uppgræðslu. Síðan hefur félagið aukið ræktunarsvæði sitt til muna. Hér er kjöri útivistarsvæði og liggur göngustígur umhverfis vatnið og nokkur silungsveiði er í því.
|
Straumur Straumur dregur líklega nafn sitt af sjávarstraumum við Straumshólma eða af neðanjarðarfljóti því sem rennur hér til sjávar frá Kaldárbotnum. Sjávarfalla gætir í ferskvatnstjörnunum í hrauninu sem eru einstök náttúrufyrirbæri. Svæðið umhverfis Straum kallast Hraun. Það voru um 12 býli og kot um síðustu aldamót sem eru öll farin í eyði. Straumshúsið var byggt um 1927 af Bjarna Bjarnasyni skólastjóra sem ætlaði að reka þar stórbú. Guðjón Samúelsson húsameistari ríkisins teiknaði húsið. Straumur hefur verið lögbýli frá fornu fari og var kóngsjörð um aldir. Árið 1948 keypti Hafnarfjarðarbær hluta Straumsjarðarinnar en sjálft Straumsbúið 1986. Hafnarfjarðarbær leigir Straum til Víkingahringsins sem nýtir sér myndræna framsetningu í tengslum við sögulega þekkingu á norrænni goðafræði til þess að vekja athygli almennings á norrænni goðafræði og sköpunarsögu heimsins samkvæmt Snorra Eddu.
|
||
|
Dvergasteinn Á austanverðri grasflötinni milli Hafnarfjarðarkirkju og safnaðarheimilisins Strandbergs er steinn sem kallast Dvergasteinn. Þegar kirkjan var byggð árið 1914 fékk hann að standa óhaggaður. Stein þennan vill enginn hreyfa, því verði honum haggað munu hin huldu verndaröfl steinsins ekki láta þess óhengt. Stendur Dvergasteinn í skjóli kirkjunnar rétt neðan Hamarsins og lætur lítið yfir sér. Við þennan stein stóð húsið Dvergasteinn þar sem Emil Jónsson fyrrum bæjarstjóri og ráðherra fæddist og ólst upp. |
Heilög Barbara Í svonefndu Kapelluhrauni á lágum hraunhól gegnt álverinu við Straumsvík er hlaðið steinbyrgi sem lítið ber á. Þetta eru leifar kaþólskrar kapellu frá miðöldum og hafa þær verið friðlýstar sem fornminjar. Við uppgröft 1950 fannst hér líkneski heilagrar Barböru, sem m.a. er verndardýrlingur ferðamanna. Líkneski er varðveitt á Þjóðminjasafninu, en afsteypa þess í stækkaðri mynd er í kapellunni. |
